ابن خلدون ( مترجم : م . محمد پروين گنابادى )

709

تاريخ ابن خلدون ( مقدمه تاريخ ابن خلدون ) ( فارسى )

روميان و هم خود تازيان در دوره‌هاى پيشين عاد و ثمود و عمالقه و تبّع‌ها مدتهاى زياد فرمانروائى كردند و انواع صنايع در ميان آنان رسوخ يافت و از اين رو شمارهء بناها و معابد ايشان بسيار بود و روزگارهاى دراز در جهان بيادگار ماند ، و اگر خواننده در اين باره با ديدهء بينا بنگرد گفته‌هاى مرا مطابق واقعيت خواهد يافت ، و خدا وارث زمين و كسانى است كه برآنند . فصل نهم در اينكه به بناهايى كه عرب بنيان نهاده است بجز در موارد قليلى ويرانى بسرعت راه مىيابد و علت آن چنان كه ياد كرديم حالت باديه‌نشينى و دورى آنان از صنايع است و بدين سبب بناها را از بنيان استوار نميكنند . و خدا داناتر است . براى سست بنيادى بناهاى آنان دليل ديگرى نيز وجود دارد كه محسوس‌تر است و آن اين است كه در بنيان نهادن شهرها چنان كه ياد كرديم كمتر حسن انتخاب به كار مىبرند و وضع مكان و پاكيزگى هوا و آب و كشتزارها و چراگاهها را به هيچ رو مراعات نميكنند ، چه به نسبت اختلاف نكات مزبور خوبى و بدى شهر از لحاظ عمران طبيعى فرق مىكند ، در صورتى كه عرب از اين گونه دقايق به كلى بر كنار است ، بلكه آنها تنها چراگاههاى شتران خويش را در نظر ميگيرند و به هيچ رو به پاكى يا ناپاكى آب يا كمى و فزونى آن اعتنايى ندارند و از حاصلخيزى كشتزارها و مراتع و وضع هوا جستجو نميكنند زيرا آنها همواره در حال كوچ كردن از اين سوى بدان سوى هستند و حبوب و غلات را از شهرهاى دور نقل ميكنند . و اما دربارهء وزش بادها ، دشتها وزشگاههاى مختلف و گوناگون دارد و كوچ كردن از اين سوى بدان سوى ضامن استفاده از وزشگاههاى خوش است ، زيرا بادهاى ناپاك و بدبو بسبب سكونت گزيدن و در يك جا ماندن و فزونى زباله و كثافات پديد